Çocuğunuz bir metni sesli olarak okuyabiliyor ancak “Ne anlatıyordu?” diye sorduğunuzda cevap vermekte zorlanıyor mu? Okurken kelimeleri doğru söylemesine rağmen metnin bütününü anlamakta, anlatılanları hatırlamakta veya kendi cümleleriyle aktarmakta güçlük yaşayabilir.
Okuduğunu anlama, çocuğun yalnızca kelimeleri okuyabilmesinden farklı bir beceridir. Okunan bilgiyi zihinde tutmak, önemli noktaları fark etmek, olaylar arasında bağlantı kurmak ve metinden anlam çıkarmak bu sürecin parçalarıdır.
Okuduğunu Anlama Sorunu Nasıl Çözülür?
Çocuğun okuduğunu anlama becerisini desteklemek için öncelikle okuma sürecini çocuk için daha anlaşılır ve aktif hale getirmek gerekir.
Çocuğa sadece “Bir daha oku.” demek yerine, okudukları hakkında düşünmesini sağlayacak küçük sorular sorulabilir. Örneğin “Sence burada ne oldu?”, “Bu karakter neden böyle davrandı?” veya “Sen olsaydın ne yapardın?” gibi sorular çocuğun metinle bağlantı kurmasına yardımcı olabilir.
Ayrıca uzun metinler yerine çocuğun seviyesine uygun kısa metinlerle başlayıp zaman içinde metinlerin uzunluğu artırılabilir.
Okuduğunu Anlamayan Çocuğa Ne Yapmalı?
Öncelikle çocuğun neden zorlandığını gözlemlemek önemlidir. Bazı çocuklar metni okurken dikkatini sürdürmekte zorlanırken bazıları okuduğu bilgileri aklında tutmakta veya metindeki önemli ayrıntıları seçmekte güçlük yaşayabilir.
Evde yapılan okuma çalışmalarında çocuğun okuduğu bölümü kendi cümleleriyle anlatmasına fırsat verilebilir.
Örneğin çocuğunuz bir hikâye okuduysa;
Hikâyede kimler vardı?
Nerede geçiyordu?
Ne oldu?
Olay nasıl sonuçlandı?
Sence hikâyenin en önemli kısmı neydi?
gibi sorular sorabilirsiniz.
Burada amaç çocuğu sınamak değil, okuduğu metin hakkında düşünmesini sağlamaktır.
Okuduğunu Anlamama Neden Kaynaklanır?
Okuduğunu anlama birçok farklı becerinin birlikte çalışmasını gerektirir. Çocuğun kelimeleri okuyabilmesi, metnin tamamını kolayca anlayacağı anlamına gelmeyebilir.
Dikkatini sürdürmekte zorlanma, kelime dağarcığının sınırlı olması, okuma sırasında bazı bilgileri atlama, okuduğu bilgileri zihninde yeterince tutamama veya cümleler arasındaki bağlantıyı kurmakta zorlanma gibi durumlar okuduğunu anlama sürecini etkileyebilir.
Bazen çocuk metni okurken oldukça akıcı görünür; ancak metinle ilgili bir soru sorulduğunda ne anlatıldığını hatırlamakta zorlanabilir. Bu nedenle yalnızca okuma hızına bakmak yerine çocuğun okuduğunu ne kadar anlayabildiğine de dikkat etmek gerekir.
Anlama Yeteneği Nasıl Geliştirilir?
Anlama yeteneği, günlük yaşamda yapılan küçük çalışmalarla da desteklenebilir.
Birlikte kitap okurken çocuğunuza metin hakkında tahminler yaptırabilir, olayların neden ve sonuçları hakkında konuşabilir ve okuduğu bölümü kendi cümleleriyle anlatmasını isteyebilirsiniz.
Örneğin okumaya başlamadan önce kitabın kapağına bakıp “Sence bu hikâyede neler olacak?” diye sorabilirsiniz. Okuma sırasında kısa bir yerde durup “Buraya kadar ne oldu?” diyebilirsiniz. Kitap bittiğinde ise “Bu hikâyeden aklında en çok ne kaldı?” diye sorabilirsiniz.
Bu tür çalışmalar çocuğun yalnızca okumaya değil, okudukları üzerinde düşünmeye de odaklanmasına yardımcı olur.
Okuduğunu anlama bir anda gelişen bir beceri değildir. Düzenli okuma, metin üzerinde konuşma, soru sorma ve çocuğun kendi düşüncelerini ifade etmesine fırsat verme sürecin önemli parçalarıdır.
Çocuğunuzu başka çocuklarla kıyaslamak yerine hangi noktada zorlandığını fark etmek ve çalışmalarını buna göre şekillendirmek daha sağlıklı bir yaklaşım olacaktır.